کلیه

تحقیق درباره آناتومی و بافت شناسی

جایگاه کلیه و ساختمان آن:

کلیه ها دو عضو لوبیایی شکل، مجموعا به وزن 300 گرم هستند که در خلف صفاق و در مجاورت جدار خلفی شکم قرار گرفته اند و توسط مهره ها از هم فاصله دارند. انتهای فوقانی کلیه ها، در محاذات کنار فوقانی دوازدهمین دنده و انتهای تحتانی آنها، در حدود سومین مهره کمری است. کلیه راست کمی پائین تر از کلیه چپ باریک تر ولی درازتر از کلیه راست می باشد. کنار داخلی هر کلیه در قسمت میانی به صورت یک شکاف فرو رفته است که ناف کلیه نام دارد. ناف کلیه محل عبور عروق، اعصاب کلیه و میزراه است.

ناف کلیه به یک حفره نسبتا عمیق به نام سینوس منتهی می گردد که توسط ادامه کپسول کلیه مفروش شده است، عروق و لگنچه کلیوی کاملا آن را پر می کند. در درون سینوس ها برآمدگی هایی شبیه به نوک پستان به نام پاپی کلیوی (Renal papilla) دیده می شود.

سینوس کلیه در خارج از ناف توسط اوروتر یا میزراه امتداد می یابد. در داخل دو یا سه شاخه تقسیم می شود که کالیس های بزرگ می نامند. هر یک از کالیس های بزرگ به چندین کالیس کوچک (پیاله کوچک) تقسیم می گردند. تعداد کالیس های کوچک در مجموع 7 تا 13 عدد است.

هر یک از کالیس های کوچک، دندانه، دندانه بوده یک تا سه پاپیلارنال را در بر می گیرد. در انتهای پاپیلاها تعدادی سوراخهای ریز وجود دارد که از آنها ادرار وارد کالیس های کوچک می گردد.

ساختمان کلیه از خارج به داخل عبارت است از:

1- کپسول لیفی که سطح خارجی کلیه و کف سینوس را می پوشاند.

2- پارانشیم یا بافت اصلی کلیه، که شالم یک قسمت محیطی کمرنگ به نام کورتکس یا قشر کلیه و یک قسمت مرکزی تیره تر به نام مدولا یا قسمت مرکزی کلیه می باشد. قشر کلیه دانه دانه است و ضخامت آن تقریبا 18 میلیمتر است. در داخل قسمت مرکزی تعداد 8 تا 12 هرم دیده می شود که قاعده آنها متوجه خارج و راس آنها متوجه سینوس کلیه است که ایجاد پاپی کلیوی را می نماید. در راس هر یک از آنها تعدادی سوراخهای ریز ذره بینی Area Cribrosa دیده می شود. بافت دانه دانه قشر کلیه در فاصله هرمها نفوذ می کند و تشکیل ستونهای کلیوی (Bertin Collumn) را می دهد/

بافت شناسی کلیه:

کلیه در زیر میکروسکوپ از تعداد زیادی واحدهای لوله ای به نام نفرون (Nephron) تشکیل شده است. جدار این لوله ها فقط از یک طبقه سلول ساخته شده است و در مجاورت مستقیم مویرگهای خونی قرار دارد.

هر نفزون شامل قسمتهای زیر است:

1- گلومرول (Glomerullus)

2- کپسول گلومرولی (کپسول بومن)

3- اولین لوله پیچیده (Frist Convoluted Tubule) یا لوله پیچیده نزدیک (Proximal Convoluted Tubule)

4- قوس هنله (Loop of Henle)

5- دومین لوله پیچیده یا لوله پیچیده دور (Distal Convoluted Tubule)

6- لوله های جمع آوری کننده ادرار (Collecting Tubule)

تقریبا 3/1 میلیون نفرون در هر کلیه انسان وجود دارد. تعداد نفرون ها از یک تا چهار میلیون می باشد. گلومرول که حدود 200 میکرون قطر دارد از فرو رفتن کلافه ای از مویرگها به داخل انتهای فنجانی شکل (cupping) کپسول بومن تشکیل می شود. مویرگها از طریق یک شریانچه آوران (Afferent Arteriole) خون دریافت کرده و از طریق یک شریانچه وابران با قطر کوچک خون را تخلیه می کند. جدار کپسول بومن از یک لایه بی شکل به نام غشاء پایه (Basement Membrane) تشکیل شده که سطح درونی آن از یک لایه سلولی به نام سلولهای درون پوش (Endothelial) تشکیل شده است.